Kısa cevap: Kasanın önünden ve altından temiz hava içeri alınmalı, arkadan ve üstten ısınmış hava dışarı atılmalıdır. Yeni başlayan biri için en güvenli kasa fan ayarı, önde iki adet giriş (intake), arkada bir adet çıkış (exhaust) fanı kullanmaktır. Bu düzen havayı kasanın içinden düz bir hat boyunca geçirir, işlemci ve ekran kartının ısısını dışarıya taşır.
Bilgisayarın içindeki neredeyse her parça çalışırken ısı üretir. İşlemci, ekran kartı, güç kaynağı, hatta M.2 SSD'ler bile. Soğutucular bu ısıyı parçadan alıp havaya verir; ancak kasanın içindeki hava dışarı atılmazsa ısı orada birikir. Sonuçta soğutucu, kendisinden çok da soğuk olmayan bir havayla çalışmak zorunda kalır ve verimi düşer.
Bu noktada sıcaklığın etkisi yalnızca "biraz daha sıcak çalışmak" değildir. Modern işlemciler ve ekran kartları belirli bir sıcaklığa ulaştığında kendilerini yavaşlatır. Yani oyun sırasında düşen FPS ya da video işlerken uzayan süreler, doğrudan kasa içindeki hava akışının yetersizliğinden kaynaklanabilir. Soğutucuların çalışma mantığını daha ayrıntılı merak ediyorsanız, sitedeki soğutma sistemleri yazısı iyi bir başlangıç olur.
Sıcak hava doğal olarak yukarı doğru yükselir. Kasa tasarımları da bu fiziği takip eder. Bu yüzden:
Fanların hangi yöne üflediğini anlamak zor değil. Fan çerçevesinin üzerinde küçük oklar bulunur. Ok yoksa şu ipucunu kullanın: fanın kanatlarının kavisli tarafı ve dört köşesindeki destek çubuklarının olduğu yüz, havanın çıktığı yüzdür. Yani o yüz hangi tarafa bakıyorsa hava o tarafa gidiyor demektir.
Kasa fan ayarı yaparken sık duyacağınız bir kavram bu. Kasaya giren hava miktarı ile çıkan hava miktarı arasındaki ilişkiyi anlatır.
| Düzen | Ne olur? | Kimin için uygun? |
|---|---|---|
| Pozitif basınç (giriş > çıkış) | Fazla hava boşluklardan dışarı sızar, toz filtresiz deliklerden içeri toz girmez | Tozlu ortamlar, temizliği seyrek yapanlar |
| Negatif basınç (çıkış > giriş) | Kasa havayı her delikten emer, sıcak hava hızla atılır ama toz birikir | Çok yüksek ısı üreten sistemler |
| Dengeli | Giriş ve çıkış yaklaşık eşit | Çoğu kullanıcı için ideal |
Yeni başlayan biri için tavsiyem hafif pozitif basınçtır: önde iki giriş, arkada bir çıkış. Bu düzen hem yeterli soğutmayı sağlar hem de kasanın içinin altı ayda bir toz yığınına dönüşmesini engeller.
Daha fazla fan her zaman daha iyi değildir. Yanlış yöne üfleyen fanlar birbirinin havasını kesip türbülans yaratır.
Yan panele fan takma seçeneği bazı kasalarda bulunur. Ekran kartını doğrudan besleyebilir ancak ön fanların hava hattını bozma riski taşır. İlk kurulumda bunu atlamanızı öneririm.
Kasa içinde savrulan kablolar hava akışına duvar örer. Güç kaynağından çıkan kabloları anakartın arkasındaki kanaldan geçirmek, plastik kelepçelerle toplamak sıcaklıkları birkaç derece düşürebilir. Özellikle ön fanların hemen arkasında kablo yığını olmamasına dikkat edin. Güç kaynağı seçimi ve modüler kabloların bu konudaki avantajı, watt hesaplama yazısında ayrıca ele alınıyor.
Fanlar sürekli tam hızda dönmek zorunda değil. Anakart BIOS'unda genellikle "Fan Control" veya "Q-Fan" gibi bir bölüm bulunur. Buradan sıcaklığa bağlı bir eğri tanımlayabilirsiniz. Örneğin işlemci 40 derecenin altındayken fanlar %30 hızda sessizce dönsün, 70 derecede %80'e çıksın. Böylece masaüstünde sessiz, oyunda ise etkili bir sistem elde edersiniz. Anakartın bu tür ayarları ne kadar detaylı sunduğu modele göre değişir; anakart seçimi konusunu incelerken bu ayrıntıya da bakmaya değer.