Kısa cevap: M.2 NVMe SSD, veriyi doğrudan PCIe hatları üzerinden işlemciye taşıdığı için klasik sabit disklere göre kıyaslanamayacak kadar hızlıdır. Bir HDD'nin ardışık okuma hızı genellikle yüz megabaytlar seviyesinde kalırken, NVMe SSD'ler birkaç gigabayt/saniye bandına çıkabilir. Ancak burada gerçek farkı yaratan şey ham rakamlar değil, gecikme süresi ve aynı anda birden fazla isteği karşılama becerisidir. Günlük kullanımda "sistem uçuyor" hissini veren de tam olarak budur.
NVMe (Non-Volatile Memory Express), flash bellek için sıfırdan tasarlanmış bir iletişim protokolüdür. Eski SATA SSD'ler, aslında sabit diskler düşünülerek geliştirilen AHCI protokolünü kullanır. Bu protokol, dönen bir tabakadan veri okuyan bir cihazın alışkanlıklarına göre yazılmıştır: sırayla iş alır, tek bir kuyrukta çalışır, mekanik gecikmeyi doğal kabul eder.
Flash bellekte ise dönen tabaka yok. Veri, elektronik olarak adreslenen hücrelerde durur ve teorik olarak binlerce isteğe paralel yanıt verebilir. NVMe protokolü bu potansiyeli serbest bırakır: çok sayıda komut kuyruğu açar, her kuyruğa yüksek sayıda iş yükleyebilir ve işletim sistemiyle arasındaki katman sayısını azaltır. Yani nvme ssd hız avantajı yalnızca daha hızlı bir kablodan değil, daha akıllı bir konuşma dilinden gelir.
Yeni başlayanların en sık karıştırdığı nokta burası. M.2, kartın fiziksel biçimini ve anakarta takıldığı yuvayı tanımlar. Sakız çubuğuna benzeyen o küçük kartlardan bazıları NVMe protokolüyle çalışır, bazıları ise M.2 yuvasına takılmasına rağmen içeride SATA hızlarıyla sınırlıdır.
Bu yüzden bir ürün "M.2 SSD" diye satılıyorsa, hemen altındaki arayüz bilgisine bakmak gerekir. "PCIe 3.0 x4 NVMe" veya "PCIe 4.0 x4 NVMe" ifadesi görüyorsanız gerçek NVMe alıyorsunuz demektir. Sadece "M.2 SATA" yazıyorsa, hız tavanı yaklaşık 550 MB/s civarında kalacaktır. Anakart seçerken hangi M.2 yuvasının kaç PCIe hattı aldığına dikkat etmek de aynı sebeple önemlidir.
| Depolama Türü | Tipik Ardışık Okuma | Erişim Gecikmesi |
|---|---|---|
| HDD (5400–7200 rpm) | 80–200 MB/s | Milisaniyeler |
| SATA SSD | 500–560 MB/s | Yüz mikrosaniyeler |
| PCIe 3.0 NVMe | 1500–3500 MB/s | Onlarca mikrosaniye |
| PCIe 4.0 NVMe | 3500–7000 MB/s | Onlarca mikrosaniye |
Tablodaki gecikme sütunu, aslında rakamlardan daha çok şey anlatır. HDD'de kafanın doğru yere gitmesi mekanik bir hareket gerektirir; bu yüzden binlerce küçük dosyayı okumak dakikalar alabilir. NVMe'de böyle bir bekleme yoktur.
Buna karşılık internet hızı, tarayıcı performansı veya çoklu sekme deneyimi çoğunlukla RAM miktarına bağlıdır. Depolamayı yükseltmek her darboğazı çözmez; bileşenlerin birbirini nasıl beslediğini anlamak bu yüzden değerlidir.
Çoğu tüketici SSD'si, hücrelerin bir kısmını geçici olarak daha hızlı modda kullanır. Kutu üzerindeki yüksek rakamlar bu önbellek doluyken geçerlidir. Onlarca gigabaytlık kesintisiz yazma yaptığınızda hız düşer; bu düşüş normaldir ama kapasitesi küçük modellerde daha erken başlar.
NVMe SSD'ler yüklü çalışırken ısınır. Belirli sıcaklığın üzerinde kendini korumak için hızını düşürür. Anakartla gelen metal soğutucu plakayı takmak ya da kasa içinde hava akışını düzenlemek bu sorunu büyük ölçüde giderir.
TBW değeri, sürücünün ömrü boyunca yazılabilecek toplam veri miktarını gösterir. Normal ev ve ofis kullanımında bu sınıra ulaşmak yıllar alır, dolayısıyla panik yapmayı gerektiren bir konu değildir.