Monitör seçimi yaparken üç şeye bakmak işin büyük kısmını çözer: çözünürlük, yenileme hızı (Hz) ve panel türü. Ofis işleri ve günlük kullanım için 24-27 inç, 1920x1080 ya da 2560x1440 çözünürlüklü, 60-75 Hz bir IPS panel fazlasıyla yeterlidir. Rekabetçi oyunlar oynuyorsanız yenileme hızı 144 Hz ve üzerine çıkar; görsel işlerle uğraşıyorsanız renk doğruluğu öne geçer. Geri kalan özellikler ise bu üç temelin üzerine eklenen konfor detaylarıdır.
Çözünürlük, ekranın yatay ve dikeyde kaç noktadan oluştuğunu gösterir. 1920x1080 (Full HD), 2560x1440 (QHD) ve 3840x2160 (4K) en yaygın seçeneklerdir. Piksel sayısı arttıkça görüntü daha keskin görünür, aynı anda ekrana daha fazla içerik sığar.
Ancak çözünürlüğü tek başına düşünmek yanıltıcıdır. Asıl önemli olan piksel yoğunluğu, yani çözünürlüğün ekran boyutuna oranıdır. 24 inçlik bir ekranda Full HD gayet keskin görünürken, aynı çözünürlük 32 inçlik bir panelde dağınık ve pikselli durur. Kabaca şu eşleşmeler rahat çalışır:
| Ekran Boyutu | Uygun Çözünürlük | Tipik Kullanım |
|---|---|---|
| 21,5 - 24 inç | 1920x1080 | Ofis, ders, günlük kullanım |
| 27 inç | 2560x1440 | Oyun, çoklu pencere, tasarım |
| 32 inç ve üzeri | 3840x2160 | Video düzenleme, detaylı işler |
Yüksek çözünürlük ekran kartına da yük bindirir. 4K çözünürlükte oyun oynamak, Full HD'ye kıyasla belirgin şekilde daha güçlü bir grafik kartı ister. Sisteminizin gücünü aşan bir monitör aldığınızda, ya çözünürlüğü düşürerek kullanırsınız ya da düşük kare hızlarına katlanırsınız. Grafik kartı seçimi konusunu ayrıca ele aldığımız yazıya göz atmanız, bu dengeyi kurmanıza yardımcı olur.
Hz değeri, monitörün saniyede kaç kez yeni görüntü çizdiğini söyler. 60 Hz saniyede 60 kez demektir. Yenileme hızı yükseldikçe hareket daha akıcı görünür; fare imlecini gezdirdiğinizde bile fark edilir bir yumuşaklık oluşur.
Yeni başlayanların en sık yaptığı hata, yüksek Hz'i tek başına yeterli sanmaktır. Monitörünüz 144 Hz olsa bile, bilgisayarınız oyunda saniyede 60 kare üretiyorsa gördüğünüz akıcılık 60 kareyi aşmaz. Yani yenileme hızı, sistemin ürettiği kare sayısıyla birlikte anlam kazanır.
Yenileme hızının yanında tepki süresi (ms) de anılır. Hızlı sahnelerde iz bırakmayı azaltır ama pazarlama metinlerinde abartıldığı için ikinci planda tutulabilir. 5 ms altındaki değerler günlük kullanımda sorun çıkarmaz.
Panel teknolojisi, ekranın renkleri ve açıları nasıl gösterdiğini belirler. Üç ana tür vardır:
Renk doğruluğu ve geniş görüş açısı sunar. Yandan bakıldığında renkler solmaz. Tasarım, fotoğraf işleri ve genel kullanım için en dengeli seçenektir. Zayıf yanı, siyahların tam siyah görünmemesi ve karanlık sahnelerde hafif bir parlama olmasıdır.
Yüksek kontrast verir, siyahlar derindir. Film izlemek ve karanlık ortamda çalışmak için hoştur. Hızlı hareketlerde hafif gölgelenme yapabilir.
En hızlı tepki süresine sahip, en ucuz seçenek. Buna karşılık renkleri sönük, görüş açısı dardır. Yalnızca bütçe çok kısıtlıysa veya tek amacınız rekabetçi oyunsa mantıklıdır.
Monitörün arkasındaki girişler, elinizdeki ekran kartıyla uyumlu olmalıdır. DisplayPort genellikle yüksek çözünürlük ve yüksek Hz kombinasyonunu en rahat taşır; HDMI ise hemen her cihazda bulunur. Kutudan hangi kablonun çıktığına da bakın, çünkü bazı üreticiler yalnızca temel kabloyu verir. USB girişlerinin sürüm farkları konusunda kafanız karışıyorsa, USB türlerini anlattığımız içerik işinizi kolaylaştırır.
Ergonomi genellikle atlanır ama günde saatlerce ekran karşısındaysanız yükseklik ayarı, eğilme ve döndürme özellikleri boyun ağrısını doğrudan etkiler. Ayak sabitse VESA deliği olup olmadığını kontrol edin; ileride kol veya duvar montajı isteyebilirsiniz.
Monitör, bilgisayarın en uzun ömürlü parçasıdır. İşlemci ve ekran kartı birkaç yılda eskirken, iyi bir panel kolayca iki sistem ömrü boyunca kullanılabilir. Bu yüzden toplam bütçeden monitöre biraz fazla pay ayırmak genelde iyi bir yatırımdır.
Sistemin geri kalanı orta seviyeyse, 27 inç 1440p 144 Hz IPS bir panel çoğu kullanıcı için en dengeli noktadır.
32 inç ve üzerinde, özellikle ultra geniş modellerde kenarları görmeyi kolaylaştırdığ