Kısa cevap: USB 3.0, USB 3.1 ve Type-C farkları aslında iki ayrı konudur. USB 3.0 ve USB 3.1 birer hız standardı, Type-C ise bir fiş şekli. USB 3.0 saniyede 5 gigabit (5 Gbps), USB 3.1 Gen 2 ise 10 Gbps veri taşır. Type-C bağlantısı bu hızların hepsini taşıyabildiği gibi, sadece eski USB 2.0 hızında da çalışabilir. Yani kablonun ucundaki oval fiş, size hızı hakkında tek başına hiçbir şey söylemez.
Kafa karışıklığının büyük kısmı, isimlerin iki farklı şeyi anlatmasından kaynaklanır. Bir tarafta fiziksel bağlantı tipleri var:
Diğer tarafta ise hız standartları var: USB 2.0, USB 3.0, USB 3.1, USB 3.2 ve USB4. Bir cihazda Type-C girişi olması, o girişin hızlı olduğunu göstermez. Örneğin birçok uygun fiyatlı telefonun Type-C girişi yalnızca USB 2.0 hızında veri aktarır.
Standardı belirleyen kuruluş isimleri zaman içinde birkaç kez değiştirdi; bu yüzden aynı hız için farklı adlar görebilirsiniz. Tablo bunu toparlamaya yardımcı olur:
| Standart | Diğer adları | Teorik hız |
|---|---|---|
| USB 2.0 | High-Speed | 480 Mbps |
| USB 3.0 | USB 3.1 Gen 1 / USB 3.2 Gen 1 / SuperSpeed | 5 Gbps |
| USB 3.1 Gen 2 | USB 3.2 Gen 2 / SuperSpeed 10Gbps | 10 Gbps |
| USB 3.2 Gen 2x2 | SuperSpeed 20Gbps | 20 Gbps |
| USB4 | Thunderbolt 3/4 ile uyumlu sürümleri var | 20 veya 40 Gbps |
Buradaki en önemli ayrıntı: USB 3.0 ile USB 3.1 Gen 1 aynı şeydir. Yani "USB 3.1" yazan bir ürün mutlaka 10 Gbps değildir; Gen 1 mi Gen 2 mi olduğunu görmek gerekir. Ayrıca 20 Gbps ve üzeri hızlar yalnızca Type-C bağlantısıyla mümkündür, Type-A fiş bu hızları taşıyamaz.
Teorik hızların pratikte tamamı elde edilmez. 5 Gbps bağlantı gerçek dosya kopyalamada genellikle 350-450 MB/s bandında kalır. Üstelik darboğaz çoğu zaman portta değil, karşı taraftaki diskte olur: kutuya koyduğunuz eski bir mekanik disk 120 MB/s'te takılıyorsa, 10 Gbps port hiçbir şey değiştirmez. Disk türlerinin hız karakteri konusunda katı hal sürücüler ile mekanik diskleri karşılaştıran yazımız işinizi kolaylaştırır.
USB standartları geriye dönük uyumludur. USB 3.0 belleği USB 2.0 girişine takabilirsiniz; çalışır, fakat 480 Mbps sınırında kalır. Tersi de geçerlidir. Kural basittir: hız, zincirdeki en yavaş halkaya göre belirlenir. Zincirdeki halkalar cihaz, kablo, port ve varsa hub'dır.
Portları gözle ayırt etmek için birkaç ipucu:
Aynı görünen iki Type-C kablosundan biri 480 Mbps, diğeri 40 Gbps taşıyabilir. Çünkü hızlı kablolarda ek iletken çiftleri ve ekranlama bulunur. Telefonla gelen basit şarj kablosuyla harici SSD bağladığınızda hızın düşmesinin nedeni genellikle budur. Kablo alırken üzerinde yazan hız değerine ve uzunluğuna dikkat edin; pasif kablolarda mesafe uzadıkça yüksek hızı korumak zorlaşır.
USB yalnızca veri taşımaz. Klasik USB 2.0 portu yaklaşık 2,5 W, USB 3.x portu yaklaşık 4,5 W verir. USB Power Delivery (PD) desteği olan Type-C bağlantıları ise çok daha yükseğe çıkar ve dizüstü bilgisayar şarj etmeye y